Historia i przeprowadzka: Oryginalna Baba Pruska na nowym miejscu w olsztyńskim zamku

Ikona dziedzictwa kulturowego Warmii i Mazur, znana jako Baba Pruska, doczekała się nowej lokalizacji na dziedzińcu zamku w Olsztynie. Ten przenoszony zaledwie raz od końca II wojny światowej kamienny posąg, został niedawno przestawiony przez muzealników, aby zapewnić mu lepszą widoczność oraz oświetlenie. Przez zmianę miejsca, zainteresowani mogą teraz dostrzec wcześniej niezauważalne detale, w tym brodę figury.

Nowa lokalizacja w bramie zamkowej

Sebastian Mierzyński, zastępca dyrektora Muzeum Warmii i Mazur, które zarządza zamkiem, podkreślił, że przestawienie posągu ma związek z pracami porządkowymi na dziedzińcu. Dzięki nowemu umiejscowieniu przy bramie zamkowej, posąg jest teraz widoczny już od wejścia i tworzy urokliwą kompozycję z innymi, późniejszymi rzeźbami wzorowanymi na wczesnośredniowiecznych dziełach sztuki.

Relokacja kamiennego świadka historii

Muzealnicy, aby przenieść posąg, wykorzystali specjalistyczny sprzęt budowlany. Choć Baba Pruska stoi na dziedzińcu zamku od zakończenia wojny, to do tej pory została wyciągnięta z ziemi tylko raz, w latach 80. ubiegłego stulecia. Mierzyński z nostalgią wspomina, że w zespole muzealnym jest tylko jedna osoba, która była świadkiem tamtego wydarzenia. Z nowej perspektywy, dzięki lepszemu oświetleniu, można zauważyć, że postać ma brodę, a u jej stóp leży przedmiot przypominający tarczę.

Baba Pruska – zabytek z głęboką historią

Antropomorficzny posąg kamienny z okresu wczesnego średniowiecza, reprezentuje sztukę z XI-XIII wieku i jest jednym z 22 odkrytych na terenach zamieszkałych przez pruskie plemiona. Dawniej uważano te posągi za wyobrażenia bóstw, obecnie traktuje się je jako pomniki upamiętniające znaczące postaci, takie jak wojownicy czy wodzowie. Baba z olsztyńskiego zamku, dzierżąca w prawej ręce róg do picia, symbol obfitości i dobrobytu, jest świadectwem bogatej tradycji tych ziem.

Interesującym faktem jest, że podobne posągi można znaleźć nad Morzem Czarnym, co może wskazywać na kulturowe powiązania z Gotami i ich migracjami. Dmytro Kułeba, były szef ukraińskiego MSZ, podczas wizyty rozpoznał podobieństwo do ukraińskich “bab”.

Pochodzenie olsztyńskiej Baby Pruskiej

Przed znalezieniem nowego domu w Olsztynie, posąg pochodził z Barcian koło Kętrzyna, gdzie stał w pobliżu lokalnego zamku. W chaosie ostatnich dni II wojny światowej, kiedy szabrowano tereny Prus Wschodnich, posąg został uratowany przez pierwszego dyrektora olsztyńskiego muzeum, Hieronima Skurpskiego. Olsztyński zamek gotycko-barokowy, zabytek zasłużony dla historii, był niegdyś własnością kapituły warmińskiej oraz miejscem, gdzie na krótko mieszkał Mikołaj Kopernik, pozostawiając po sobie tablicę astronomiczną.

Zmiana lokalizacji Baby Pruskiej to nie tylko kwestia estetyczna, ale również szansa na głębsze odkrycie jej tajemnic i znaczenia dla regionu Warmii i Mazur. Olsztyński zamek, jako Pomnik Historii, wciąż ujawnia nowe aspekty swojej bogatej przeszłości.